<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0034-7434</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Colombiana de Obstetricia y Ginecología]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev Colomb Obstet Ginecol]]></abbrev-journal-title>
<issn>0034-7434</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Federación Colombiana de Obstetricia y GinecologíaRevista Colombiana de Obstetricia y Ginecología]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0034-74342002000200003</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Modelos de consentimiento informado en ginecología y obstetricia: una propuesta]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Obstetrics and gynecology informed consent forms]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Parra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guido]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vergara]]></surname>
<given-names><![CDATA[Felipe]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A02"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gómez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alfredo]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A03"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[De La Hoz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A04"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Centro de Diagnóstico Ultrasonográfico Cediul Instituto de Reproducción Humana Procrear Ginecología y Obstetricia]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Barranquilla ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A02">
<institution><![CDATA[,Centro de Diagnóstico Ultrasonográfico Cediul Instituto de Reproducción Humana Procrear Ginecología y Obstetricia]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A03">
<institution><![CDATA[,Instituto de Reproducción Humana Procrear Ginecología y Obstetricia ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A04">
<institution><![CDATA[,Instituto de Reproducción Humana Procrear Ginecología y Obstetricia ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2002</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2002</year>
</pub-date>
<volume>53</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>134</fpage>
<lpage>164</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0034-74342002000200003&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0034-74342002000200003&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0034-74342002000200003&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[La práctica ginecológica y obstétrica en Colombia, al igual que en otros países, lleva un alto riesgo de demandas por responsabilidad médico-legal. En Colombia, la información y posterior aceptación por el paciente del procedimiento que le será realizado son exigencias legales muchas veces ignoradas, que tienen un incalculable valor para la defensa del médico en caso de una demanda. El presente trabajo tiene como objetivo proponer modelos de consentimiento informado para los principales procedimientos ginecológicos y obstétricos, los cuales protegen la autonomía del paciente y facilitan al ginecoobstetra la práctica de su profesión.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Like in other countries the practice of obstetrics and gynecology has a medical legal high risk. The information and acceptation of the written informed consent is mandatory by law in Colombia but many of us ignore the immense value for a legal medical defense. The aim of this work is to propose a form of model for each surgical or medical act of informal consent according to protect the patient autonomy and make easier and more secure the medical practice.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[consentimiento informado]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[ginecología]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[obstetricia]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Informed consent]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[obstetrics]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[gynecology]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <p>    <center><b>Modelos de consentimiento informado en ginecolog&iacute;a y obstetricia: una propuesta.</b></center></p>     <p>    <center>Guido Parra*, Felipe Vergara**, Alfredo G&oacute;mez***, Luis De La Hoz****</center></p>     <p>    <center>Recibido: marzo 4/2002 - Revisado: marzo 4/2002 - Aceptado: mayo 30/2002</center></p>     <p>* MD. Ginec&oacute;logo y Obstetra. Instituto de Reproducci&oacute;n Humana Procrear, Centro de Diagn&oacute;stico Ultrasonogr&aacute;fico Cediul, Barranquilla. </p>     <p>** MD. Ginec&oacute;logo y Obstetra. Instituto de Reproducci&oacute;n Humana Procrear, Centro de Diagn&oacute;stico Ultrasonogr&aacute;fico Cediul, Barranquilla. </p>     <p>*** MD. Ginec&oacute;logo y Obstetra. Instituto de Reproducci&oacute;n Humana Procrear. </p>     <p>**** MD. Ginec&oacute;logo y Obstetra. Instituto de Reproducci&oacute;n Humana Procrear. </p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>Colaboraci&oacute;n especial: Dra. Piedad Bol&iacute;var Goez, directora jur&iacute;dica. Scare - Fepasde </p>     <p><b>RESUMEN</b></p>     <p>La pr&aacute;ctica ginecol&oacute;gica y obst&eacute;trica en Colombia, al igual que en otros pa&iacute;ses, lleva un alto riesgo de demandas por responsabilidad m&eacute;dico-legal. </p>     <p>En Colombia, la informaci&oacute;n y posterior aceptaci&oacute;n por el paciente del procedimiento que le ser&aacute; realizado son exigencias legales muchas veces ignoradas, que tienen un incalculable valor para la defensa del m&eacute;dico en caso de una demanda. El presente trabajo tiene como objetivo proponer modelos de consentimiento informado para los principales procedimientos ginecol&oacute;gicos y obst&eacute;tricos, los cuales protegen la autonom&iacute;a del paciente y facilitan al ginecoobstetra la pr&aacute;ctica de su profesi&oacute;n. </p>     <p><b>Palabras clave</b>: consentimiento informado, ginecolog&iacute;a, obstetricia. </p>     <p>    <center><b>Obstetrics and gynecology informed consent forms</b></center></p>     <p><b>SUMMARY</b></p>     <p> Like in other countries the practice of obstetrics and gynecology has a medical legal high risk. The information and acceptation of the written informed consent is mandatory by law in Colombia but many of us ignore the immense value for a legal medical defense. The aim of this work is to propose a form of model for each surgical or medical act of informal consent according to protect the patient autonomy and make easier and more secure the medical practice. </p>     <p><b>Key words</b>: Informed consent, obstetrics, gynecology. </p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><b>INTRODUCCI&Oacute;N</b> </p>     <p>Los &uacute;ltimos a&ntilde;os han mostrado un aumento en el n&uacute;mero de demandas dirigidas a profesionales de la salud. La ginecolog&iacute;a y obstetricia se muestra como una de las especialidades m&aacute;s proclives; de hecho, un reciente trabajo con datos nacionales, muestra c&oacute;mo la atenci&oacute;n ginecol&oacute;gica, y principalmente obst&eacute;trica, gener&oacute; demandas en un 15%, relacionadas sobre todo con la atenci&oacute;n del trabajo de parto y las complicaciones del embarazo. </p>     <p>Esta realidad, de amplio conocimiento por los ginec&oacute;logos y obstetras, a&uacute;n sigue ignorada por muchos de ellos. </p>     <p>Preocupados por esta realidad, nos preguntamos m&aacute;s de una vez: ¿qu&eacute; estrategias implementamos los ginecoobstetras para enfrentar esta situaci&oacute;n? </p>     <p>Pensamos que poco hemos adelantado en nuestra pr&aacute;ctica cotidiana y en la relaci&oacute;n m&eacute;dico-paciente a este respecto; adem&aacute;s, las exigencias legales en nuestro pa&iacute;s determinan no s&oacute;lo la elaboraci&oacute;n de una historia cl&iacute;nica completa y clara, sino la informaci&oacute;n de los procedimientos y la aceptaci&oacute;n debidamente firmada de &eacute;stos antes de cualquier intervenci&oacute;n quir&uacute;rgica, prescripci&oacute;n o procedimiento m&eacute;dico. </p>     <p>Por lo tanto, poco o nada hemos hecho en cuanto a la verdadera pr&aacute;ctica m&eacute;dica; a la relaci&oacute;n m&eacute;dico-paciente y a las exigencias legales a las que estamos comprometidos en el ejercicio de nuestra profesi&oacute;n; prueba de ello es que a la luz de los datos mostrados por Manrique; no s&oacute;lo una historia cl&iacute;nica deficiente ha dificultado la defensa de los profesionales sino que, adem&aacute;s, el consentimiento informado inexistente o inadecuado perjudica frecuentemente la defensa del m&eacute;dico. </p>     <p>Es decir, seguimos realizando malas historias cl&iacute;nicas y seguimos omitiendo los consentimientos informados creyendo que la afiliaci&oacute;n a seguros costosos o el hecho de haber realizado una adecuada pr&aacute;ctica m&eacute;dica, ante complicaciones inesperadas, nos evitar&aacute;n la tan amarga situaci&oacute;n de afrontar una demanda. </p>     <p>El consentimiento informado no nos exonera de una mala praxis, ni tampoco nos obliga a ejercer una medicina a la defensiva; es un instrumento que protege la autonom&iacute;a del paciente al informarle en detalle el procedimiento y los riesgos al que ser&aacute; sometido. </p>     <p>Estos modelos propuestos de consentimiento informado -espec&iacute;ficos para ginecolog&iacute;a y obstetricia- se enmarcan en las leyes -las cuales muchos de nosotros desconocemos- y est&aacute;n contempladas en los art&iacute;culos 15 y 16 de la Ley 23 de 1981 expedida por el Congreso colombiano, la cual rige para todo m&eacute;dico en el ejercicio de su profesi&oacute;n. </p>     <p>Basados en la experiencia de los autores, y en publicaciones nacionales y extranjeras al respecto, presentamos a la comunidad m&eacute;dica las siguientes propuestas que esperamos puedan ser adaptadas a cada m&eacute;dico o instituci&oacute;n en particular, con las modificaciones que se consideren necesarias. </p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><b>DESARROLLO</b> </p>     <p>1. CONSENTIMIENTOS INFORMADOS OBST&Eacute;TRICOS </p>     <p>a. Atenci&oacute;n del trabajo de parto </p>     <p>b. Ces&aacute;rea </p>     <p>c. Legrado obst&eacute;trico </p>     <p>2. CONSENTIMIENTOS INFORMADOS GINECOL&Oacute;GICOS </p>     <p>a. Legrado uterino bi&oacute;psico </p>     <p>b. Marsupializaci&oacute;n y ex&eacute;resis de gl&aacute;ndula de Bartholino </p>     <p>c. Ligadura de trompas </p>     <p>d. Colporrafia anterior y colpoperineorrafia </p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>e. Miomectom&iacute;a </p>     <p>f. Laparotom&iacute;a exploradora </p>     <p>g. Cirug&iacute;a de masa anexial </p>     <p>h. Histerectom&iacute;a </p>     <p>i. Video-laparoscopia </p>     <p>j. Video-histeroscopia </p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form1.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form1A.gif"></center></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form2.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form2A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form3.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form3A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form4.gif"></center></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form4A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form5.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form5A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form6.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form6A.gif"></center></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form7.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form7A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form8.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form8A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form9.gif"></center></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form9A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form10.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form10A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form11.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form11A.gif"></center></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form12.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form12A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form13.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form13A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form14.gif"></center></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form14A.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form14B.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form15.gif"></center></p>     <p>    <center><img src="/img/revistas/rcog/v53n2/a03form15A.gif"></center></p>     <p><b>REFERENCIAS BIBLIOGR&Aacute;FICAS</b></p>     <!-- ref --><p>1. Gonz&aacute;lez J. Atlas de operaciones ginecol&oacute;gicas. Espa&ntilde;a: Salvat Editores; 1984. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000112&pid=S0034-7434200200020000300001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p>2. De Lorenzo y Montero J M, De Lorenzo y Montero R, Ladr&oacute;n de Guevara J y cols. Aspectos m&eacute;dicos legales en ginecolog&iacute;a y obstetricia. Sociedad Espa&ntilde;ola de Ginecolog&iacute;a y Obstetricia. Espa&ntilde;a: Doyma Editores; 1997. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000113&pid=S0034-7434200200020000300002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p>3. Bol&iacute;var P. El consentimiento informado en la pr&aacute;ctica de los profesionales de la salud. Revista Colombiana de Responsabilidades M&eacute;dico Legal 1999;3:9-17. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000114&pid=S0034-7434200200020000300003&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p>4. Ley 23 de febrero 18 de 1981. Congreso de Colombia. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000115&pid=S0034-7434200200020000300004&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p>5. Manrique JI. Aspectos caracter&iacute;sticos de responsabilidad M&eacute;dico legal, revisi&oacute;n de 100 casos. Bogot&aacute;: junio de 1999 a julio de 2000. M&eacute;dico-Legal 2000;3:22-47. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000116&pid=S0034-7434200200020000300005&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p>6. Nezhat C. Operative Gynecologic Laparoscopy. 2a ed. Estados Unidos de Am&eacute;rica: McGraw-Hill; 2000. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000117&pid=S0034-7434200200020000300006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p>7. Tovell H, Leonard D. Operaciones ginecol&oacute;gicas. Salvat editores; 1981. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000118&pid=S0034-7434200200020000300007&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><p>8. Sarmiento A, Carrillo M. Implicaciones obst&eacute;tricas de la asfixia perinatal. En: Controversias en ginecolog&iacute;a y obstetricia 1996;1:7-12. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000119&pid=S0034-7434200200020000300008&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Atlas de operaciones ginecológicas]]></source>
<year>1984</year>
<publisher-name><![CDATA[Salvat Editores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[De Lorenzo y Montero]]></surname>
<given-names><![CDATA[J M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[De Lorenzo y Montero]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ladrón de Guevara]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Aspectos médicos legales en ginecología y obstetricia: Sociedad Española de Ginecología y Obstetricia]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-name><![CDATA[Doyma Editores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bolívar]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El consentimiento informado en la práctica de los profesionales de la salud]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Colombiana de Responsabilidades Médico Legal]]></source>
<year>1999</year>
<volume>3</volume>
<page-range>9-17</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Congreso de Colombia</collab>
<source><![CDATA[Ley 23 de febrero 18 de 1981]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Manrique]]></surname>
<given-names><![CDATA[JI]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Aspectos característicos de responsabilidad Médico legal, revisión de 100 casos: Bogotá: junio de 1999 a julio de 2000]]></article-title>
<source><![CDATA[Médico-Legal]]></source>
<year>2000</year>
<volume>3</volume>
<page-range>22-47</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nezhat]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Operative Gynecologic Laparoscopy]]></source>
<year>2000</year>
<edition>2</edition>
<publisher-name><![CDATA[McGraw-Hill]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tovell]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Leonard]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Operaciones ginecológicas]]></source>
<year>1981</year>
<publisher-name><![CDATA[Salvat editores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sarmiento]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Carrillo]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Implicaciones obstétricas de la asfixia perinatal]]></article-title>
<source><![CDATA[Controversias en ginecología y obstetricia]]></source>
<year>1996</year>
<page-range>7-12</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
