<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0124-7913</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Bitácora Urbano Territorial]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Bitácora Urbano Territorial]]></abbrev-journal-title>
<issn>0124-7913</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Nacional de Colombia, sede BogotáInstituto de Investigaciones Hábitat, Ciudad y Territorio]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0124-79132019000100109</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.15446/bitacora.v29n1.64314</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Ocio y gastronomía, las nuevas estrategias de gentrificación. El caso de Lisboa]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Leisure and gastronomy, new strategies of gentrification. The case of Lisbon]]></article-title>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Lazer e gastronomia, novas estratégias de gentrificacão. O caso de Lisboa]]></article-title>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[Loisirs et gastronomie: nouvelles stratégies de gentrification. Affaire Lisbonne]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Quijano-Gómez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Estefanía]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Pontificia Universidad Javeriana  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Colombia</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>04</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>04</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<volume>29</volume>
<numero>1</numero>
<fpage>109</fpage>
<lpage>119</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0124-79132019000100109&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0124-79132019000100109&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0124-79132019000100109&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen El ocio y el aprovechamiento del tiempo libre se han convertido recientemente en algunas de las actividades más importantes del nuevo modo de vida de los ciudadanos contemporáneos, al igual que la promoción de estas actividades se ha utilizado como una estrategia de las administraciones públicas locales para renovar espacios urbanos. En este artículo se reflexiona en torno al consumo del ocio gastronómico como herramienta principal de renovación y recuperación de los espacios urbanos y, por consiguiente, como un medio para la gentrificación y la generación de distinciones sociales. Se presentan algunos estudios de caso, haciendo énfasis en el proceso de recuperación de Bairro Alto y de la zona de Las Docas en Lisboa, y se concluye con unas posibles lecciones sobre los procesos de gentrificación actuales.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Recreação e uso do tempo de lazer tornaram-se recentemente algumas das atividades mais importantes dentro do novo estilo de vida dos cidadãos contemporâneos, assim como a promoção dessas atividades tem sido utilizada como uma estratégia realizada pelas administrações públicas locais para renovar espaços urbanos. Este artigo apresenta uma reflexão sobre o consumo de entretenimento gastronômico como a principal ferramenta de renovação e recuperação em áreas urbanas e, portanto, uma estratégia de gentrificação e geração de distinções sociais. Alguns estudos de caso são apresentados, enfatizando o processo de recuperação Bairro Alto e área de Docas de Lisboa e conclui com algumas possíveis lições e ensinamentos para os processos de gentrificação atuais.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract Leisure and the use of free time have recently become some of the most important activities within the new lifestyle of contemporary citizens, just as the promotion of these activities has been used as a strategy carried out by local public administrations to renovate urban spaces. This article presents a reflection on the consumption of gastronomic leisure as the main instrument of renovation and recovery in urban spaces and, consequently, a strategy of gentrification and generation of social distinctions. Some cases of success are presented, with an emphasis on the recovery process of Bairro Alto and the area of Las Docas in Lisbon and concludes with some considerations and lessons for current gentrification processes.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[Résumé Les loisirs et l'utilisation du temps libre sont récemment devenus l'une des activités les plus importantes du nouveau mode de vie des citoyens contemporains, tout comme la promotion de ces activités a été utilisée comme une stratégie mise en &#339;uvre par les administrations publiques locales pour rénover les espaces urbains. Cet article présente une réflexion sur la consommation de loisirs gastronomiques en tant qu'instrument principal de rénovation et de récupération dans les espaces urbains et, par conséquent, en tant que stratégie de gentrification et de génération de distinctions sociales. Quelques cas de succès sont présentés, en mettant l'accent sur le processus de relance du Bairro Alto et de la zone de Las Docas à Lisbonne, et concluent par quelques considérations et enseignements sur les processus de gentrification en cours.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Lisboa]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[rehabilitación urbana]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[ocio gastronómico]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[gentrificación]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Lisboa]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[renovação urbana]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[recuperação urbana]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[lazer gastronômico]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[gentrificação]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Lisbon]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[urban renewal]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[urban recovery]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[gastronomic leisure]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[gentrification]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Lisbonne]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[rénovation urbaine]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[relèvement urbain]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[loisirs gastronomiques]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[gentrification]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BOURDIEU]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La distinción. Criterios y bases sociales del gusto]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Taurus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASTELLS]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The rise of the network society]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Malden ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Blackwell]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORNEJO]]></surname>
<given-names><![CDATA[I]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["El centro comercial: un espacio simbólico urbano más allá del lugar común"]]></article-title>
<source><![CDATA[UNI-revista]]></source>
<year>2006</year>
<volume>1</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ENGELS]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Contribución al problema de la vivienda]]></source>
<year>1981</year>
<publisher-loc><![CDATA[Moscú ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Progreso]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FLORIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La clase creativa: la transformación de la cultura, del trabajo y el ocio en el siglo XXI]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paidós]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GLASS]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[London: Aspects of change]]></source>
<year>1964</year>
<publisher-loc><![CDATA[Londres ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[McGibbon and Kee]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOTHAM]]></surname>
<given-names><![CDATA[K. F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["Tourism gentrification: the case of New Orleans Vieux Carré (French Quarter)"]]></article-title>
<source><![CDATA[Urban Studies]]></source>
<year>2005</year>
<volume>42</volume>
<numero>7</numero>
<issue>7</issue>
<page-range>1099-121</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HERNÁNDEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["De la botiga a la boutique: gentrificación comercial en el Casc Antic de Barcelona"]]></article-title>
<source><![CDATA[URBS]]></source>
<year>2016</year>
<volume>6</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>79-99</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HJALAGER]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["What do tourists eat and why? Towards a sociology of gastronomy and tourism"]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Braithwaite]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Riding the wave of tourism and hospitality research]]></source>
<year>2003</year>
<page-range>546-61</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lismore ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Southern Cross University]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MANRIQUE GÓMEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["Gentrificación de La Candelaria: reconfiguraciones de lugar de residencia y consumo de grupos de altos ingresos"]]></article-title>
<source><![CDATA[Cuadernos de Geografía]]></source>
<year>2013</year>
<volume>22</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>211-34</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MENDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["Public policies on urban rehabilitation and their effects on gentrification in Lisbon"]]></article-title>
<source><![CDATA[AGIR]]></source>
<year>2013</year>
<volume>1</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>200-18</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NOFRE I MATEO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MARTIN I DIAZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["Ocio nocturno, gentrificación y distinción social en el centro histórico de Sarajevo"]]></article-title>
<source><![CDATA[Anales de Geografía de la Universidad Complutense]]></source>
<year>2009</year>
<volume>29</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>91-110</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PACIONE]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Urban geography. A globalperspective]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Londres ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Routledge]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PAVEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["Architecture and society in Bairro Alto. Prostitutes, artists and stabbings; palazzi, streets and alleys"]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Marques]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Richards]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Creative districts around the world. Celebrating the 500th anniversary of Bairro Alto]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>9-16</page-range><publisher-loc><![CDATA[Breda ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[NHTV University of Applied Sciences]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PAVEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA["El Bairro Alto en Lisboa entre gentrificación, turistificación y derechos de la población"]]></source>
<year>2016</year>
<conf-name><![CDATA[ ponencia presentada en el Congreso Internacional Contested Cities]]></conf-name>
<conf-loc>Madrid </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PUJADAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["A propósito de Lisboa: espacios urbanos, historia y memoria"]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Antropología Social]]></source>
<year>2001</year>
<volume>10</volume>
<page-range>123-49</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SLATER]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["La expulsión de las perspectivas críticas en la investigación sobre gentrificación"]]></article-title>
<collab>Observatorio Metropolitano de Madrid</collab>
<source><![CDATA[El mercado contra la ciudad. Sobre globalización, gentrificación y políticas urbanas]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>107-44</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Traficante de sueños]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SMITH]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La nueva frontera urbana: ciudad revanchista y gentrificación]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Traficante de sueños]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ZUKIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA["New retail capital and neighborhood change: boutiques and gentrification in New York City"]]></article-title>
<source><![CDATA[City &amp; Community]]></source>
<year>2009</year>
<volume>8</volume>
<page-range>47-64</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
