<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0124-7913</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Bitácora Urbano Territorial]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Bitácora Urbano Territorial]]></abbrev-journal-title>
<issn>0124-7913</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Nacional de Colombia, sede BogotáInstituto de Investigaciones Hábitat, Ciudad y Territorio]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0124-79132019000200059</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.15446/bitacora.v29n2.68333</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Tecnología e innovación hacia la ciudad inteligente. Avances, perspectivas y desafíos]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Technology and innovation towards the smart city. Advances, perspectives and challenges]]></article-title>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Tecnologia e inovação para a cidade inteligente. Avanços, perspectivas e desafíos]]></article-title>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[Technologie et innovation pour la ville intelligente. Avancées, perspectives et défis]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Copaja-Alegre]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mónica]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Esponda-Alva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidad Politécnica de Cataluña  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidad Ricardo Palma  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<volume>29</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>59</fpage>
<lpage>70</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0124-79132019000200059&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0124-79132019000200059&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0124-79132019000200059&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen El crecimiento acelerado de la población y los procesos de urbanización no planificados han desencadenado problemas medioambientales, sociales y económicos que dificultan el desarrollo de las ciudades, y la calidad de vida de sus habitantes. El modelo de ciudad inteligente busca resolver los desafíos de la ciudad contemporánea a través de sistemas inteligentes interconectados, basados en nuevas tecnologías de la información y la comunicación, logrando una gestión más eficiente de los recursos naturales y económicos. Son muchas las ciudades que han iniciado su transformación hacia una ciudad inteligente, cada una de ellas con un enfoque distinto según sus propias necesidades y perspectivas de desarrollo. Este artículo compara las experiencias de Barcelona, Medellín y Lima.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract The intensive growth of the population and the not planned processes of urbanization have unleashed environmental, social and economic problems that impede the development of the cities and the quality of life of his habitants. The model of Smart City seeks to solve the challenges of the contemporary city through intelligent interconnected systems, based on new technologies of information and communication, achieving a more efficient management of the natural and economic resources. Many cities have initiated their transformation towards a Smart City, each of them with a different approach according to his own needs and perspectives of development. This paper compares the experiences of Barcelona, Medellin, and Lima.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo O crescimento rápido da população e os processos de urbanização não planeados desencadearam problemas ambientais, sociais e econômicos que impedem o desenvolvimento das cidades e a qualidade da vida dos seus habitantes. O modelo de Cidade Inteligente procura resolver os desafios da cidade contemporânea através de sistemas inteligentes interligados, baseados nas novas tecnologias de informação e comunicação, alcançando uma gestão mais eficiente dos recursos naturais e econômicos. São muitas as cidades que já começaram a transformação para uma Cidade Inteligente, cada uma delas com um foco diferente de acordo com as próprias necessidades e das suas perspectivas de desenvolvimento. Este artigo estuda as experiências de Barcelona e Medellín, assim como as aproximações em Lima.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[Résumé L'accélération de la croissance démographique et des processus d'urbanisation non planifiés ont déclenché toute une série de problèmes environnementaux, sociaux et économiques qui entravent le développement des villes et nuisent à la qualité de vie de leurs habitants. Le modèle de la Ville Intelligente cherche à résoudre ces défis de la ville contemporaine par le moyen de systèmes intelligents et interdépendants, basés sur les nouvelles technologies de l'information et de la communication, dans le but de parvenir à gérer d'une façon plus efficace les ressources naturelles et économiques. De nombreuses villes ont déjà commencé leur transformation en Ville Intelligente, avec des approches différenciées en fonction de leurs propres nécessités et visions. Cet article fait une comparaison entre les expériences de Barcelone, Medellín et Lima.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[ciudades inteligentes]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[desarrollo urbano sostenible]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[gestión urbana]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[gobierno inteligente]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[tecnologías de la información y comunicación]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[smart cities]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[sustainable urban development]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[urban management]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[smart government]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[communication and information technologies]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[cidade inteligente]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[desenvolvimento urbano sustentável]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[gestão urbana]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[governo inteligente]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[tecnologias da informação e comunicação]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Villes intelligentes]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[développement urbain durable]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[gestion urbaine]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[gouvernement intelligent]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Technologies de l'information et de la communication]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>AENOR</collab>
<source><![CDATA[Ciudades inteligentes. Definición Atributos y requisitos]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[AENOR]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AHVENNIEMI]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[What are the differences between sustainable and smart cities?]]></article-title>
<source><![CDATA[Cities]]></source>
<year>2017</year>
<volume>60</volume>
<page-range>234-45</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AMAR FLÓREZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estudios de casos internacionales de Ciudades Inteligentes. Medellín, Colombia]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Washington D.C. ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[BID]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BENÍTEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ciudad digital: paradigma de la globalización urbana]]></article-title>
<source><![CDATA[Bitácora Urbano Territorial]]></source>
<year>2017</year>
<volume>27</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>79-88</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BERRONE]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RICART]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Índice IESE Cities in Motion 2015]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Navarra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Navarra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BERRONE]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RICART]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Índice IESE Cities in Motion 2016]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Navarra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Navarra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BERRONE]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RICART]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Índice IESE Cities in Motion 2017]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Navarra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Navarra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BOUSKELA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La ruta hacia las smart cities. Migrando de una gestión tradicional a la ciudad inteligente]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Washington D.C. ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[BID]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASTELLS]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The rise of the network society, the information age: economy, society and culture]]></source>
<year>2009</year>
<volume>1</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Oxford ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Blackwell]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CENDOYA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Evaluación de Parques Científicos y Tecnológicos en el Perú]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lima ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CONCYTEC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COLADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Smart City. Hacia la gestión inteligente]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Marcombo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CONGRESO DE LA REPÚBLICA</collab>
<source><![CDATA[Ley N° 27806]]></source>
<year>2002</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUTTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LANVIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[WUNSCH-VINCENT]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The Global Innovation Index 2017. Innovation Feeding the World]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ithaca ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cornell University]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GIFFINGER]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[City-ranking of European medium-sized cities]]></source>
<year>2007</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GRAHAM]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MARVIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Telecommunications and the city: electronic spaces, urban places]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Londres ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Routledge]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>INDECOPI</collab>
<source><![CDATA[2016. Anuario de Estadísticas Institucionales]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lima ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[INDECOPI]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>INEI</collab>
<source><![CDATA[Estadísticas de las tecnologías de información y comunicación en los hogares. Enero-febrero-marzo 2017]]></source>
<year>2017</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>LIMA CÓMO VAMOS</collab>
<source><![CDATA[Evaluando la gestión en Lima 2015. Sexto informe de resultados sobre calidad de vida]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lima ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lima Cómo Vamos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MANVILLE]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Mapping smart cities in the EU]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Bruselas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Parlamento Europeo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORENO]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Desarrollo de un modelo de evaluación de ciudades basado en el concepto de ciudad inteligente (smart city)]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Politécnica de Madrid]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORENO]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GUTIÉRREZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ciudades inteligentes: oportunidades para generar soluciones sostenibles]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Bogotá ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CINTEL]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>PARLAMENTO EUROPEO Y CONSEJO DE LA UNIÓN EUROPEA</collab>
<source><![CDATA[Reglamento (UE) N° 1301/2013 de 17 de diciembre de 2013]]></source>
<year>2013</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PERES M.]]></surname>
<given-names><![CDATA[NORIEGA J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[VILAFAÑE]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Medellin (Colombia): a case of smart city]]></source>
<year>2013</year>
<conf-name><![CDATA[ Seul, ponencia presentada en 7th International Conference on Theory and Practice of Electronic Governance]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PINEDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Clúster, infraestructura y mercadeo de ciudad. Medellín 1995-2013]]></article-title>
<source><![CDATA[Bitácora Urbano Territorial]]></source>
<year>2019</year>
<volume>29</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>139-46</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RODRÍGUEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Inventos peruanos patentados y su exitosa comercialización]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lima ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Indecopi]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SCHWAB]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The Global Competitiveness Report 2018]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ginebra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[World Economic Forum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>UN-HABITAT</collab>
<source><![CDATA[Smart cities]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UN-Hábitat]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>UNITED NATIONS</collab>
<source><![CDATA[World Urbanization Prospects: the 2014 revision, highlights]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[United Nations]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>UNITED NATIONS</collab>
<source><![CDATA[United Nations e-government survey 2016: e-government in support of sustainable development]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[United Nations]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>USPTO</collab>
<source><![CDATA[Extended year set - patent counts by country, state, and year. Utility patents (December 2015)]]></source>
<year>2015</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>WORLD ECONOMIC FORUM</collab>
<source><![CDATA[Economic Forum Annual Meeting 2016. Mastering the Fourth Industrial Revolution]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ginebra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[World Economic Forum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
